سرقت

موسسه حقوقی قانون گستر ) آتیه روشن ) در زمینه های مختلف حقوقی، کیفری، خانوادگی ، اختلافات کارگری و کارفرمایی، امور قراردادها ، امور مالیاتی، بیمه ای ، امور بانکی ، املاک و .... خدمات حقوقی خاصی را تحت عنوان امور مشاوره به وسیله کارشناسان حقوقی خبره خود ارائه می کند. و آمادگی خود را جهت وکالت از شهروندان عزیز در مراجع قضایی و اداری را اعلام میدارد.


سرقت

یکی از قدیمی ترین جرایم که شاید از همانپیدایش مفهوم مالکیت در جوامع بشری ارتکاب می یافته و معمولا مجازات های سختی همبرای مرتکبین آن در نظر گرفته شده است، جرم سرقت است...
امروزه در اکثر کشورهایجهان، جرم سرقت به دلیل تنوع و گوناگونی آن به انواع مختلفی که هر یک شرایط خاص ومجازات مخصوص به خود را دارد، تفکیک شده است برای مثال: سرقت ساده، سرقت مسلحانه،سرقت از بانک ها و ....
در کنار جرم سرقت برخی از اعمال مرتبط با این جرم نیز دردنیا واجد وصف مجرمانه هستند و قابل مجازات شناخته شده اند. مهم ترین این قبیلاعمال، جرم مداخله در اموال مسروقه از طریق خرید و فروش مال مسروقه، مخفی کردن مالمسروقه و ... است.
سرقت در کشور ما انواع مختلفی دارد که معمولا به سرقت های حدیو تعزیری تقسیم می شوند. سوالی که برای بیشتر مردم پیش می آید این است که چرا دستسارقین قطع نمی شود؟ مگر احکام اسلام در قوانین کیفری ما نیامده اند؟
برابر متونشرعی و مقررات کیفری، برای اجرای حد سرقت باید شرایطی وجود داشته باشد که در صورتفقدان هر یک از آنها، حد جاری نخواهد شد و مرتکب سرقت، شاید بر مبنای سایر قوانینقابل تعقیب و مجازات باشد.
برای مثال:
-
سارق باید بالغ باشد.
-
سارق بهسرقت وادار نشده باشد و بداند و آگاه باشد که مال دیگری را می رباید.
-
سارقبداند که این عمل حرام است و صاحب مال، مال را در حرز قرار داده باشد (مقصود از حرزمکانی است که مال برای محافظت در آن قرار می گیرد. برای مثال گاوصندوق برایجواهرات، حرز است(
-
سارق در حالت اضطرار سرقت نکرده باشد (مجبور به سرقت نشدهباشد
-
سرقت در سال قحطی صورت نگرفته باشد.
-
سارق مال را به قصد دزدیبرداشته باشد.
-
مال مسروقه در حرز متناسب قرار گرفته باشد (مال مسروقه در جاییقرار نداشته باشد که انتظار وجود آن در محل نمی رفت
-
مال مسروقه از اموالدولتی و وقف نباشد و ...
با این مثال ها متوجه می شویم که برای حد سرقت و قطعدست، باید مجموعه شرایطی با هم وجود داشته باشد در حالی که معمولا جمع این شرایط بایکدیگر کمتر اتفاق می افتد البته این بدین معنا نیست که سارق مطابق سایر مقرراتقابل تعقیب و مجازات نباشد گذشته از تمام این موارد، حتی اگر تمام این شرایط با هموجود داشته باشند برای اجرای حد نیز شرایطی وجود دارد، از جمله اینکه صاحب مال پیشاز شکایت، سارق را نبخشیده باشد یا سارق قبل از اثبات جرم از این گناه توبه نکردهباشد.
غیر از مواردی که گفته شد سرقت هایی وجود دارند که به آنها در اصطلاح "سرقت های تعزیری" می گویند یعنی سرقت هایی که مجازات قطع دست ندارند که به اختصاربه هر یک می پردازیم:
1-
سرقت مقرون به آزار یا به طور مسلحانه:
هرگاه سرقتهمراه با آزار باشد یا سارق مسلح باشد به حبس از سه ماه تا 10 سال و شلاق تا 74ضربه محکوم می شود. اگر سارق در هنگام سرقت مرتکب آسیب بدنی نیز شود علاوه برمجازات جرح، به حداکثر مجازات یعنی 10 سال حبس و 74 ضربه شلاق محکوم خواهدشد.
2-
سرقت مسلحانه گروهی در شب:
هرگاه سرقت در شب واقع شده باشد و سارقیندو نفر یا بیشتر باشند و لااقل یکی از آنها حامل سلاح ظاهر یا مخفی باشد، هر یک ازمرتکبین به پنج الی 15 سال حبس و شلاق تا 74 ضربه محکوم خواهند شد.
3-
سرقتمقرون به پنج شرط مشدد:
هرگاه سرقت جامع شرایط حد نباشد ولی مقرون به تمامیشرایط زیر باشد، مرتکب به پنج تا 20 سال حبس و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهدشد:
الف- سرقت در شب واقع شده باشد.
ب- سرقت توسط دو نفر یا بیشتر انجام شدهباشد.
ج- یک یا چند نفر از سارقین حامل سلاح ظاهر یا مخفی بوده باشند.
د- سارقین از دیوار بالا رفته یا حرز را شکسته یا کلید ساختگی به کار برده باشند یااینکه عنوان یا لباس مستخدم دولت را اختیار کرده یا بر خلاف حقیقت خود را ماموردولتی قلمداد کرده یا در جایی که محل سکنی یا مهیا برای سکنی یا توابع آن است، سرقتکرده باشند.
هـ- در ضمن سرقتی کسی را آزار یا تهدید کرده باشند.
4-
سرقتمسلحانه از منازل:
هرگاه یک یا چند نفر برای سرقت وارد منزل یا مسکن اشخاص شوندو حداقل یک نفر از آنها حامل اسلحه باشد یا هیج یک مسلح نباشند اما در موقع سرقت درمقام هتک ناموس برآیند، به مجازات اعدام یا حبس ابد محکوم خواهند شد.
در صورتیکه ساکنان منزل یا مسکن در مقام دفاع از مال یا جان یا ناموس برآیند یا برایجلوگیری از ربوده شدن مال در محل سرقت مرتکب قتل یا جرح یا ضرب سارقین شوند، ازمجازات معاف هستند. اگر سارقین به اخطار مامورین توجه نکنند و تسلیم نشوند و درنتیجه فرار آنها و تیراندازی مامورین مجروح یا کشته شوند مامورین از مجازات معافخواهند بود.
5-
سرقت مسلحانه از بانک ها، صرافی ها یا جواهرفروشی ها:
هرگاهدو یا چند نفر با برنامه ریزی و مواضعه قبلی، وجه نقد یا اوراق بهادار یا سایراشیای قیمتی را از بانک ها، صرافی ها و جواهرفروشی ها سرقت کنند و لااقل یک نفر ازسارقین مسلح به سلاح سرد یا گرم ظاهر یا مخفی، پر یا خالی باشد، چه از آن استفادهکند و چه نکند، در صورت وقوع سرقت به حبس ابد و در صورت وقوع قتل به اعدام محکومخواهند شد.
هرگاه علی رغم میل سارقین هیچ یک از این دو نتیجه یعنی سرقت و قتل ازعمل آنان حاصل نشود، هر یک از آنها به حبس از 10 الی 15 سال محکوم خواهند شد ولیاگر اراده آنان در عدم تحقق قتل یا سرقت موثر باشد، به حبس از دو تا پنج سال محکوممی شوند.
6-
راهزنی:
سارق مسلح و قطاع الطریق هرگاه با اسلحه امنیت مردم یاجاده را بر هم زند و رعب و وحشت ایجاد کند، محارب است؛ در این صورت به مجازات اعدام (قتل یا به دار آویختن) یا قطع دست راست و پای چپ یا تبعید محکوم خواهد شد. اعمالهر یک از این مجازات ها بستگی به نظر قاضی دارد.
اگر کسی در راه ها به نحویاقدام به راهزنی کند که عملش محاربه نباشد، به سه تا 15 سال حبس و شلاق تا 74 ضربهمحکوم خواهد شد.
7-
سرقت از موزه ها یا مکان های تاریخی و مذهبی:
هر کس اشیا،لوازم، مصالح و قطعات آثار فرهنگی و تاریخی را از موزه ها، نمایشگاه ها، مکان هایتاریخی و مذهبی و سایر مکان هایی که تحت نظارت و حفاظت دولت است سرقت کند یا با علمو آگاهی به مسروقه بودن آنها را بخرد یا پنهان کند، به یک تا پنج سال حبس محکومخواهد شد.
8-
سرقت وسایل و متعلقات مربوط به تاسیسات مورد استفادهعمومی:
سرقت وسایل و متعلقات مربوط به این تاسیسات که مورد استفاده عمومی قرارمی گیرند، مجازات حبس دارد: تاسیسات آب، برق، گاز و غیره که با هزینه یا سرمایهدولت یا سرمایه مشترک دولت و بخش غیر دولتی یا به وسیله نهادها و سازمان های عمومیغیر دولتی یا موسسات خیریه مانند کمیته امداد ایجاد یا نصب شده باشد. مجازات حبس دراین موارد از یک تا پنج سال است و اگر سارق از کارکنان سازمان مربوط باشد به حداکثرحبس یعنی پنج سال محکوم می شود.
9-
کیف زنی یا جیب بری:
سرقت از طریق کیف زنییا جیب بری و امثال آن دارای مجازات حبس از یک تا پنج سال و شلاق تا 74 ضربهاست.
10-
سرقت از مناطق حادثه زده:
هر گاه سرقت در مناطق سیل یا زلزله زده یاجنگی یا آتش سوزی یا در محل تصادف رانندگی صورت پذیرد، سارق به حبس از یک تا پنجسال و شلاق تا 74 ضربه محکوم خواهد شد.
11-
سرقت مقرون به یکی از شرایط مذکور درقانون:
در صورتی که سرقت جامع شرایط حد نباشد و همراه با یکی از شرایط زیر باشد،سارق به حبس از شش ماه تا سه سال و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد:
الف- سرقتدر محل سکنی یا مهیا برای سکنی یا در توابع آن یا در محل های عمومی از قبیل مسجد وحمام و غیر اینها واقع شده باشد.
ب- سرقت در جایی واقع شده باشد که در آن درخت،بوته، پرچین یا نرده قرار گرفته و سارق آن را شکسته باشد.
ج- سرقت در شب واقعشده باشد.
د- سارقین دو نفر یا بیشتر باشند.
م- سارق مستخدم بوده و مال مخدومخود را دزدیده باشد یا مال شخص دیگری را از منزل مخدوم خود یا منزل شخص دیگری که بهاتفاق مخدوم به آنجا رفته برباید یا شاگرد یا کارگر باشد و از محلی که معمولا محلکار وی بوده از قبیل خانه، دکان، کارگاه، کارخانه و انبار سرقت کرده باشد.
ن- هرگاه اداره کنندگان هتل، مسافرخانه، کاروان سرا و کاروان و به طور کلی کسانی که بهاقتضای شغل اموالی در دسترس آنهاست تمام یا قسمتی از آن را مورد دستبرد قراردهند.
12-
سرقت یا استفاده غیر مجاز از آب، برق، گاز، تلفن:
هر کس بدونپرداخت حق انشعاب و اخذ انشعاب آب، برق، گاز و تلفن از این منابع استفاده غیر مجازکند، علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس تا سه سال محکوم خواهد شد.
13-
مداخلهدر اموال مسروقه:
بیشتر سارقین به امید اینکه بتوانند مال مسروقه را به پولتبدیل کنند مرتکب سرقت می شوند از این رو شاید یکی از راه های موثر در پیشگیری ازوقوع سرقت، جلوگیری از خرید و فروش اموال مسروقه باشد. برابر قانون، هر کس با علم واطلاع یا با وجود قراین اطمینان آور به اینکه مال در نتیجه ارتکاب سرقت به دست آمدهآن را تحصیل، مخفی یا قبول کند یا مورد معامله قرار دهد به حبس از شش ماه تا سه سالو تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
در صورتی که متهم معامله اموال مسروقه راحرفه و پیشه خود قرار داده باشد، به حداکثر مجازات محکوم خواهد شد.
وظیفه سارقدر مقابل مال باخته:
برابر قانون در کلیه موارد سرقت و ربودن اموال، دادگاهعلاوه بر تعیین مجازات، سارق یا رباینده را به رد (بازگرداندن ) عین مال مسروقهمحکوم می کند و اگر عین آن وجود نداشته باشد سابق به رد مثل یا قیمت مال مسروقه یاربوده شده و جبران خسارات وارده محکوم خواهد شد. برای مثال اگر سارقی فرش نفیس 12متری کاشی آقای (الف) را برده باشد چنانچه عین مال موجود باشد حتی اگر در دست شخصدیگری باشد، مال ربوده شده به آقای (الف) برگردانده می شود. چنانچه فرش مزبور ازبین رفته باشد، قیمت آن توسط کارشناس ارزیابی می گردد که باید توسط سارق پرداختشود. اگر سارق عین مال را برنگرداند یا قیمت آن را نپردازد، چنانچه مالی از او دردسترس باشد ضبط و به میزان محکومیت از مال ضبط شده برداشت می شود در غیر این صورتبه تقاضای مال باخته تا زمان پرداخت در حبس باقی خواهد ماند. حتی اگر مدتی محکومیتمجازات اصلی او تمام شده باشد، به علت عدم باز پس دادن مال مسروقه در بازداشت باقیخواهد ماند مگر آنکه برای دادگاه ثابت شود او معسر است یعنی دارایی اش برای پرداختبدهی کافی نیست